Księga Przysłów15

Proces wychowania i jego następstwa

Mowa lecząca i raniąca

¹Odpowiedź łagodna uśmierza złość,

słowo raniące rozbudza gniew.

²Język mądrych ocieka wiedzą,

usta zarozumialca wyrażają głupotę.

³Na każdym miejscu są oczy Pana,

baczą pilnie na złych i dobrych.

⁴Drzewem życia¹ jest język leczący,

złamaniem na duchu – jego przewrotność.

Skutki przyjęcia lub odrzucenia wychowania

⁵Głupi gardzi karceniem ojca,

kto nagany przyjmuje, jest roztropny.

⁶W domu prawego są wielkie zapasy,

a w zysku bezbożnych – ruina.

⁷Wargi mądrych szerzą wiedzę,

a serce zarozumiałych – bezprawie².

⁸Ofiara występnych obrzydła Panu,

upodobaniem Jego modły ludzi prawych³.

⁹Droga grzesznika obrzydła Panu,

kocha On tego, kto postępuje w prawości.

¹⁰Dla odstępstwa od ścieżki surowe skarcenie,

kto nagan nie znosi, umrze.

¹¹Szeol i Zagłada są jawne dla Pana,

o ileż bardziej serca synów ludzkich.

¹²Szyderca nagan nie lubi,

do ludzi mądrych nie chodzi.

Nastrój i uczucie

¹³Serce radosne twarz rozwesela,

gdy ból w sercu, to i duch przygnębiony⁴.

¹⁴Serce rozumne szuka wiedzy,

usta niemądrych toną w głupocie.

¹⁵Wszystkie dni są złe dla uciśnionego,

a serce pogodne – to wieczysta uczta.

¹⁶Lepiej mieć mało z bojaźnią Pańską

niż z niepokojem wielkie bogactwo.

¹⁷Lepsza potrawa z jarzyn z miłością

niż tłusty wół z nienawiścią.

¹⁸Człowiek gniewliwy wznieca kłótnie,

a cierpliwy łagodzi spory.

¹⁹Droga leniwych jak żywopłot z cierni,

ścieżka prawych⁵ jest wyrównana.

Przyszłość udanego wychowania

²⁰Mądry syn jest radością ojca,

a matką pogardza syn głupi.

²¹Nierozsądny cieszy się głupotą,

rozumny chodzi prostą drogą.

²²Zamiary unicestwia brak rady⁶,

dojrzewają, gdzie wielu doradców.

²³Radością człowieka odpowiedź ust własnych,

jak miła wypowiedź w swym czasie.

²⁴Dla rozsądnego droga życia w górę,

by uniknąć Szeolu, co w dole⁷.

Następstwa odnoszenia się do Pana

²⁵Pan rozwala dom pysznych,

a miedzę wdowy ustala.

²⁶Obrzydłe Panu złe zamiary,

lecz czyste słowa są miłe.

²⁷Dom niszczy, kto zgarnia zyski,

żyć będzie, kto podarków⁸ nie lubi.

²⁸Prawe serce rozważa odpowiedź,

usta bezbożnych zioną złością.

²⁹Od występnych Pan jest daleko⁹,

modlitwy prawych On słucha.

³⁰Świecące oczy radują serce,

radosna nowina odświeża kości.

³¹Ucho posłuszne życiowej naganie

pomiędzy mądrymi przebywa.

³²Kto gardzi karceniem, lekceważy swą duszę,

kto słucha upomnień, nabywa bystrości.

³³Bojaźń Pańska jest karną mądrością,

pokora poprzedza szacunek.