1Jak śnieg w lecie, a deszcz we żniwa, tak cześć nie przystoi niemądremu.
2Jak wróbel spłoszony, jaskółka w locie,
tak się nie ziści niesłuszne przekleństwo1.
3Na konia bicz, na osła wędzidło,
a kij na plecy niemądrego.
42 Nie odpowiadaj niemądremu jego głupotą,
abyś się nie stał do niego podobny.
5Odpowiedz niemądremu jego głupotą,
aby nie pomyślał, że jest mądry.
6Nogi odcina, wypija gorycz,
kto posyła wiadomości przez niemądrego.
7Jak zwisają nogi chromemu,
tak w ustach niemądrego przysłowie.
8Jak kamień przywiązać do procy,
tak cześć oddawać niemądremu.
9Cierń wpił się w rękę pijaka,
a przysłowie w usta niemądrego.
10Łucznikiem raniącym wszystkich przechodniów
jest ten, kto najmuje niemądrego lub pijaka.
11Jak pies powraca do swoich wymiotów3,
tak niemądry powtarza swoje szaleństwa.
12Widziałeś człowieka w swoich oczach mądrego?
Więcej nadziei w niemądrym niż w takim4.
13Leniwy mówi: «Lwica na drodze,
lew na miejscach otwartych».
14Kręcą się drzwi na zawiasach,
a leniwy na swoim łóżku.
15Leniwy wyciągnął rękę do misy:
za trudno mu ją do ust doprowadzić5.
16Leniwy ma się za mądrzejszego
niż siedmiu mówiących rozumnie.
17Chwyta za uszy6 psa, który biegnie,
kto miesza się w cudze spory.
18Jak ktoś postępujący bezmyślnie rzuca
głownie, strzały i śmierć,
19tak człowiek, co zrani7 bliźniego
i mówi: «Czy nie żartowałem?»
20Bez drew zagaśnie ognisko,
bez plotkarza spór zniknie.
21Węgiel dla żaru, drwa dla ognia,
a mąż kłótliwy dla wzniecania sporu.
22Słowa plotkarza są jak smaczne kąski,
zapadają do głębi wnętrza.
23Czym na glinianym garnku srebrna polewa,
tym usta życzliwe8, a w sercu zło.
24Na ustach nosi maskę ktoś wrogi,
a w sercu kryje podstęp:
25gdy mile przemawia, nie ufaj,
bo siedem9 ohyd ma w sercu;
26choć podstępnie kryje nienawiść,
to jego złość się wyda na zgromadzeniu.
27Kto kopie dół, weń wpada,
a kamień wróci do tego, kto go toczy.
28Kłamliwy język nie znosi skrzywdzonych przez siebie,
usta gładkie powodem zguby10.