1Nie chwal się dniem jutrzejszym,
bo nie wiesz, co dzień ci przyniesie1.
2Niech inny cię chwali – nie twoje wargi,
ktoś obcy, a nie twoje usta.
3Ciężki jest kamień i piasek nie lekki,
lecz gniew głupiego jest cięższy od obu.
4Surowy jest gniew i sroga złość,
a kto zdoła zazdrość przetrzymać?
5Lepsza jest jawna nagana
aniżeli miłość utajona.
6Razy przyjaciela są wierne,
a pocałunki wroga fałszywe2.
7Kto syty, depcze po miodzie,
głodnemu i gorycz jest słodka.
8Jak ptak, co z gniazda ucieka,
tak człowiek zbiegły z ojczyzny.
9Olejek, pachnidło radują serce
i słodycz przyjaciela ze szczerej rady3.
10Nie gardź swoim i ojca przyjacielem,
a w dniu klęski nie chodź do brata,
lepszy sąsiad bliski niż brat daleki.
11Bądź mądry, synu, rozwesel me serce,
a tym, co lżą mnie, odpowiem.
12Przemyślny zło widzi i kryje się,
naiwni idą dalej i ponoszą karę4.
13Zabierz mu suknię – ręczy za obcego,
za nieznajomego – weź zastaw.
14Kto rankiem głośno błogosławi bliźniego,
policzą mu to za przekleństwo5.
15Nieszczelny dach, cieknący w dzień dżdżysty,
podobny jest do żony swarliwej6:
16wstrzymywać ją to wiatr wstrzymywać
lub ręką oliwie drogę zagradzać.
17Żelazo gładzi się za pomocą żelaza,
a człowiek raduje oblicze bliźniego7.
18Stróż figowca spożywa z niego owoce,
opiekun pana doznaje szacunku.
19Jak w wodzie [odbija się] oblicze,
tak w sercu człowieka człowiek.
20Szeol i Zagłada niesyte,
niesyte i oczy człowieka.
21Dla srebra tygiel, dla złota piec,
dla człowieka usta, co chwalą8.
22Choć stłuczesz głupiego w moździerzu
tłuczkiem razem z ziarnami,
głupota go nie opuści9.
23Znaj dobrze potrzeby twego drobnego bydła,
zwracaj uwagę na trzodę,
24bo nie trwa na wieki skarb
ani diadem na pokolenia10.
25Wyrosła trawa, pojawił się potraw,
zbiera się górskie siano;
26miej owce na odzienie dla siebie,
a kozły, by za pole zapłacić;
27wystarczy mleka koziego, by dom twój
utrzymać
i wyżywić służące.