1Kto miłuje swego syna, często używa na niego rózgi,
aby na końcu mógł się nim cieszyć.
2Kto wychowuje swego syna, będzie miał z niego pociechę
i dumny będzie z niego między znajomymi.
3Kto kształci swego syna, budzi zazdrość u wroga,
a wobec przyjaciół będzie się nim cieszył.
4Skończył życie jego ojciec, ale jakby nie umarł,
gdyż podobnego sobie zostawił.
5Za swego życia widzi [go] rozradowany,
a przy zgonie nie doznaje smutku.
6Przeciwnikom zostawił mściciela,
a przyjaciołom – okazującego wdzięczność.
7Ten rozpieszcza swego syna, kto opatruje jego rany,
któremu na każdy jego krzyk wzruszają się wnętrzności.
8Koń nie ujeżdżony jest narowisty,
a syn zostawiony samemu sobie staje się zuchwały.
9Pieść dziecko, a wprawi cię w osłupienie,
baw się z nim, a sprawi ci smutek.
10Nie śmiej się razem z nim, abyś nie został wraz z nim zasmucony
i abyś na koniec nie zgrzytał zębami.
11W młodości nie dawaj mu zbytniej swobody1,
12okładaj razami boki jego, gdy jest niedojrzały,
aby gdy zmężnieje, nie odmówił ci posłuchu.
13Wychowuj swego syna i wdrażaj go do pracy,
abyś się nie zachwiał skutkiem jego haniebnego życia.
14Więcej wart biedny o zdrowiu i sile
niż bogacz w ciele udręczonym [chorobą].
15Zdrowie i siła lepsze są niż wszystko złoto,
a mocne ciało niż niezmierny majątek.
16Nie ma większego bogactwa nad zdrowie ciała,
a dobrobyt nie przewyższa radości serca.
17Lepsza jest śmierć niż przykre życie
i lepszy wieczny odpoczynek niż długotrwała choroba.
18Łakocie położone przed zamkniętymi ustami
są jak stosy żywności leżące na grobie2.
19Na cóż się przyda ofiara z owoców bożkowi?
Nie będzie przecież jadł ani czuł zapachu –
tak jest z tym, kogo Pan doświadcza.
20Patrzy oczami i wzdycha,
jak wzdycha eunuch obejmujący dziewicę3.
21Nie wydawaj duszy na pastwę smutku
ani nie zadręczaj się mędrkowaniem.
22Radość serca – to życie człowieka,
a wesołość męża przedłuża dni jego.
23Przetłumacz sobie samemu4, pociesz swoje serce
i oddal długotrwały smutek od siebie;
bo smutek zgubił wielu
i nie ma z niego żadnego pożytku.
24Zazdrość i gniew skracają dni,
a zmartwienie sprowadza przedwczesną starość.
25Serce pogodne szczęśliwe jest też przy posiłkach5,
troszczy się o pokarm dla siebie.