Księga Przysłów22

Szacunek i godność człowieka

¹Lepszy szacunek niż wielkie bogactwo, uznanie – niż srebro i złoto.

²Spotykają się bogacz i nędzarz.

Pan jest Stwórcą obydwu¹.

³Przemyślny widzi zło i kryje się,

naiwni idą dalej i karę ponoszą.

⁴Zapłatą za pokorę i bojaźń Pańską

jest bogactwo, chwała i życie.

⁵Ciernie i sidła na drodze przewrotnego,

kto duszy swej strzeże, ten od nich daleko.

⁶Wprowadzaj syna w prawidła drogi,

a nie zejdzie z niej i w starości.

Wychowanie społeczne i zwalczanie wad

⁷Nad ubogim panuje bogacz,

sługą wierzyciela jest dłużnik.

⁸Kto nieprawość sieje, zbiera nieszczęście,

a laska jego gniewu² przepadnie.

⁹Błogosławiony, czyje oko jest miłosierne;

bo chlebem podzielił się z potrzebującym.

¹⁰Przepędź szydercę, a kłótnia ustąpi,

skończy się zatarg i niezgoda.

¹¹Kto kocha czyste serce,

wdzięk ma na wargach,

tego król przyjacielem.

¹²Oczy Pana chronią wiedzę,

wiarołomnego czyny On niweczy.

¹³Leniwy mówi: «Lew na ulicy,

na placu zostanę zabity».

¹⁴Usta żon cudzych są dołem głębokim,

wyklęty przez Pana tam wpadnie.

¹⁵W sercu chłopca głupota się mieści,

rózga karcąca ją stamtąd wypędzi.

¹⁶Uciska się ubogiego, by dojść do fortuny³,

dodaje się bogatemu – tylko by zbiednieć.

ZBIÓR TRZECI (22,17–24,22)

Przysłowia zaczerpnięte z mądrości egipskiej⁴

Wprowadzenie

¹⁷[Słowa mędrców].

Nachyl swe ucho i słuchaj słów mędrców,

nakłoń swe serce ku mojej nauce,

¹⁸bo dobrze będzie, gdy w sercu je zachowasz,

trwać będą stale na twoich wargach.

¹⁹Byś ufność swą w Panu pokładał,

chcę wskazać ci dziś twoją drogę.

²⁰Czy nie pisałem ci, Szilszonie⁵,

[słów pełnych] rad i nauki,

²¹chcąc cię nauczyć prawości, wierności,

byś dał rozumną odpowiedź zleceniodawcy?

Różne przestrogi

²²Nie okradaj biednego, dlatego że biedny,

nie uciskaj w bramie nędzarza,

²³bo Pan rzecznikiem ich sprawy,

wydrze On życie tym, którzy ich krzywdzą.

²⁴Nie wiąż się z człowiekiem gniewliwym,

nie obcuj z mężem porywczym:

²⁵byś do ścieżek jego nie przywykł

i nie zgotował pułapki na swe życie.

²⁶Nie bądź wśród dających porękę,

którzy ręczą za [cudze] długi.

²⁷Jeżeli nie masz z czego zapłacić,

po co łóżko mają zabierać spod ciebie?

²⁸Nie przesuwaj pradawnej miedzy,

ustalonej przez twoich przodków⁶.

²⁹Widzisz biegłego w swoim zawodzie?

Stać będzie wobec królów⁷,

a nie wobec gminu.