Mądrość Syracha11

Nie kieruj się pozorami

¹Mądrość biednego podniesie mu głowę

i posadzi go między możnymi.

²Nie wychwalaj męża z powodu jego piękności

ani się nie brzydź człowiekiem z powodu jego wyglądu.

³Mała jest pszczoła wśród latających stworzeń,

lecz owoc jej ma pierwszeństwo pośród słodyczy.

⁴Nie chlub się szatami, które cię okrywają,

a w dniu twej chwały nie bądź wyniosły;

zdumiewające są bowiem dzieła Pana

i zakryte sprawy Jego przed ludźmi.

⁵Wielu władców usiadło na ziemi¹,

a ten, o którym nikt nie pomyślał, nosił koronę.

⁶Wielu panujących bardzo zelżono

i ludzi sławnych wydano w ręce obcych.

Potrzeba rozwagi

⁷Nie gań, dopóki nie zbadasz,

najpierw się zastanów, a potem czyń wyrzuty.

⁸Nie odpowiadaj, dopóki nie wysłuchasz²,

a w środek słów nie wpadaj!

⁹Nie wadź się o rzecz, która ci nie jest konieczna,

i nie mieszaj się do sporu grzeszników!

¹⁰Dziecko, nie bierz na siebie zbyt wielu spraw,

bo jeśli będziesz je mnożył, nie będziesz bez winy.

I choćbyś pędził, nie dopędzisz,

a uciekając, nie umkniesz.

Ufność w pomoc Pana

¹¹Niejeden pracuje, trudzi się i śpieszy,

a tym bardziej pozostaje w tyle.

¹²Niejeden słaby potrzebuje pomocy,

brak mu sił i obfituje w biedę,

lecz gdy tylko oczy Pana łaskawie na niego spojrzą,

wydźwignie On go z jego poniżenia

¹³i podniesie mu głowę,

a wielu zdumieje się tym, co go spotkało.

¹⁴Dobra i niedole, życie i śmierć,

ubóstwo i bogactwo pochodzą od Pana³.

¹⁷Dar Pana jest zapewniony bogobojnym⁴,

a Jego wola zawsze się ziści.

¹⁸Niejeden się wzbogacił mozołem i chciwością,

a oto jego udział w nagrodzie;

¹⁹gdy powie: «Znalazłem odpoczynek

i teraz mogę się żywić moimi dostatkami»,

nie wie, ile czasu minie,

a zostawi je innym i umrze⁵.

²⁰Trwaj w swoim zawodzie⁶ i bądź mu oddany,

a w swojej pracy zestarzej się!

²¹Niech cię w podziw nie wprawiają czyny grzesznika,

ufaj Panu i wytrwaj w swym trudzie,

albowiem łatwą jest rzeczą w oczach Pana

prędko i niespodzianie wzbogacić ubogiego.

²²Błogosławieństwo Pana nagrodą bogobojnych

i prędko On sprawi, że zakwitnie Jego błogosławieństwo.

²³Nie mów: «Czego potrzebuję

i jakie dobra będę miał odtąd?»

²⁴Nie mów: «Wystarczam sam sobie

i jakie zło może mnie odtąd spotkać?»⁷

²⁵W dniu pomyślności zapomina się o przykrościach,

w dniu zaś przykrości nie pamięta się o pomyślności.

²⁶A dla Pana łatwą jest rzeczą w dzień śmierci

oddać człowiekowi według jego postępowania.

²⁷Godzina nieszczęścia pokrywa zapomnieniem dobrobyt,

a przy końcu życia wychodzą na jaw czyny człowieka.

²⁸Przed śmiercią nikogo nie nazywaj szczęśliwym,

gdyż poznaje się człowieka dopiero u jego kresu⁸.

Ostrożność wobec obcych

²⁹Nie wprowadzaj do swego domu każdego człowieka,

różnorodne są bowiem podstępy oszusta.

³⁰Jak kuropatwa na przynętę w klatce,

tak serce pysznego:

jak szpieg wypatruje upadku⁹,

³¹podając dobro za zło, przygotowuje zasadzkę

i najlepszym twym postępkom przygania.

³²Od iskry stos węgli zajmuje się ogniem,

a człowiek niegodziwy czyha na krew.

³³Strzeż się człowieka złego, bo knuje niegodziwości,

by nie sprowadził na ciebie hańby na zawsze.

³⁴Przyjmij obcego do domu, a wtrąci cię w zamieszanie

i oddali cię od twoich najbliższych.