Mądrość Syracha21

Strzeż się grzechu

¹Dziecko, zgrzeszyłeś? Nie czyń tego więcej

i za poprzednie swe [grzechy] proś o przebaczenie!

²Uciekaj od grzechu jak na widok węża,

jeśli bowiem podejdziesz, ukąsi cię;

jego zęby – to zęby lwa,

co porywają dusze ludzkie.

³Każde przekroczenie Prawa jest jak miecz obosieczny,

a na ranę przez nie zadaną nie ma lekarstwa.

⁴Postrach i przemoc pustoszą bogactwo;

tak też dom pyszałka będzie spustoszony.

⁵Prośba z ust ubogiego [dociera] do Jego uszu,

a sąd Jego prędko przychodzi.

⁶Kto nienawidzi upomnienia, idzie śladem grzesznika,

ale kto Pana się boi, w sercu się nawróci.

⁷Mocny w języku jest szeroko znany,

ale rozumny wie, kiedy on się potknął.

⁸Kto buduje dom za cudze pieniądze,

podobny jest do gromadzącego kamienie w zimie¹.

⁹Stosem paździerzy jest zgromadzenie nieprawych,

a ich końcem – płomień ognia².

¹⁰Droga grzeszników gładka, bez kamieni,

lecz u jej końca – przepaść Otchłani.

Mędrzec i głupi

¹¹Kto zachowuje Prawo, opanowuje swe myślenie,

uwieńczeniem zaś bojaźni Pańskiej jest mądrość.

¹²Nie może zdobyć wykształcenia ten, komu brak zdolności,

ale jest zdolność, która obfituje w gorycz.

¹³Wiedza mędrca jak potop się wyleje,

a rada jego jak żywe źródło.

¹⁴Jak naczynie stłuczone jest wnętrze głupiego –

nie zatrzyma żadnej wiedzy.

¹⁵Jeśli rozumny człowiek usłyszy słowo mądre,

pochwali je i dorzuci do niego swoje;

gdy posłyszy je rozpustnik, nie spodoba mu się

i odrzuci je za siebie.

¹⁶Wyjaśnienia głupiego są jak toboły w drodze,

na wargach zaś mądrego znajdzie się wdzięk³.

¹⁷Usta roztropnego będą poszukiwane na zgromadzeniu,

a mowy jego będą rozważać w sercu.

¹⁸Jak dom zniszczony, tak mądrość głupiego,

a wiedza nierozumnego – to słowa nieskładne.

¹⁹Karność dla nierozumnego – to pęta na nogi

i jakby więzy na prawej ręce.

²⁰Głupi przy śmiechu podnosi głos,

natomiast człowiek rozsądny ledwie się uśmiechnie w milczeniu.

²¹Jakby ozdobą złotą jest dla roztropnego karność

i jakby bransoletą na prawym ramieniu.

²²Noga głupiego jest skora, by wejść do domu,

człowiek zaś doświadczony zachowa się skromnie⁴.

²³Nierozumny przez drzwi zagląda do wnętrza,

natomiast mąż dobrze wychowany stać będzie na zewnątrz.

²⁴Jest brakiem wychowania podsłuchiwać pod drzwiami,

człowieka roztropnego okryłoby to hańbą.

²⁵Wargi obcych będą o tym opowiadać⁵,

słowa zaś mądrych odważone będą na wadze.

²⁶Na ustach głupich jest ich serce,

w sercu mądrych są ich usta⁶.

²⁷Bezbożny, kiedy przeklina swego przeciwnika,

przeklina siebie samego.

²⁸Potwarca ubliża sobie samemu,

i znienawidzą go sąsiedzi.