2Nie wywyższaj samego siebie w zamiarach swej duszy,
by twoja dusza nie została porwana jak bawół1.
3Liście zmarnujesz, owoce zniszczysz
i pozostaniesz jak uschłe drzewo.
4Zła skłonność zgubi tego, który jej nabył,
i uczyni go pośmiewiskiem dla jego wrogów.
5Miła mowa przyciąga przyjaciół,
a język uprzejmy – miłe słowa.
6Żyjących z tobą w pokoju niech będzie wielu,
ale doradców – jeden na tysiąc!
7Jeżeli chcesz mieć przyjaciela, zdobądź go po próbie,
a niezbyt szybko mu zaufaj!
8Bywa bowiem przyjaciel, ale tylko na czas jemu dogodny,
nie pozostanie nim w dzień twego ucisku.
9Bywa przyjaciel, który przechodzi do nieprzyjaźni
i wyjawia wasz spór na twoją hańbę.
10Bywa przyjaciel, ale tylko jako towarzysz stołu,
nie pozostanie nim w dniu twego ucisku.
11W powodzeniu twoim będzie jak [drugi] ty,
z domownikami twymi będzie w zażyłości.
12Jeśli zaś zostaniesz poniżony, stanie przeciw tobie
i skryje się przed twym obliczem.
13Oddal się od swoich nieprzyjaciół,
a miej się na baczności przed swymi przyjaciółmi.
14Wierny przyjaciel potężną obroną,
kto go znalazł, skarb znalazł.
15Za wiernego przyjaciela nie ma odpłaty
ani równej wagi za wielką jego wartość.
16Wierny przyjaciel jest lekarstwem życia;
znajdą go bogobojni.
17Bogobojny dobrze pokieruje swoją przyjaźnią,
bo jaki jest on, taki i jego przyjaciel.
18Dziecko, od młodości troszcz się o karność,
a do siwizny znajdziesz mądrość.
19Jak oracz i siewca przystępuj do niej
i czekaj na dobre jej plony;
trochę się utrudzisz, pracując nad nią,
a wnet będziesz spożywał jej owoce.
20Jakże bardzo surowa jest dla nieuków,
a lekkoduch w niej nie wytrwa.
21Jak potężny kamień próby2 go przytłoczy
i nie będzie zwlekał z jej odrzuceniem.
22Mądrość bowiem jest w zgodzie ze swą nazwą3
i nie dla wielu jest dostrzegalna.
23Słuchaj, dziecko, i przyjmij moją myśl,
a rady mojej nie odrzucaj!
24Włóż nogi w jej dyby,
a szyję w jej obrożę!
25Poddaj swój kark i dźwignij ją,
a nie zżymaj się na jej więzy!
26Całą duszą do niej podejdź
i dróg jej przestrzegaj ze wszystkich sił!
27Idź w jej ślady i szukaj, a da ci się poznać,
gdy zaś ją posiądziesz, nie porzucaj jej!
28Na koniec bowiem znajdziesz w niej odpoczynek,
a to ci się w radość obróci.
29Dyby jej będą dla ciebie potężną osłoną,
a obroża jej – szatą zaszczytną.
30Złota bowiem jest na niej4 ozdoba,
a więzy jej splecione z fioletowej purpury5.
31Jak szatę zaszczytną ją przywdziejesz,
jak wieniec radości6 włożysz na siebie.
32Dziecko, jeżeli zechcesz, będziesz wykształcony,
jeśli się przyłożysz, zdolny będziesz zrobić wszystko.
33Jeżeli będziesz lubił słuchać, nauczysz się,
i jeśli nakłonisz ucha, będziesz mądry.
34Stań na zgromadzeniu starszych:
a [jeśli] ktoś jest mądry, przyłącz się do niego!
35Chętnie słuchaj wszelkiej mowy Bożej,
a przysłowia rozumne niech nie ujdą twej uwagi!
36Jeżeli ujrzysz kogoś mądrego, już od wczesnego rana idź do niego,
a stopa twoja niech ściera progi drzwi jego!
37Rozmyślaj nad zarządzeniami Pana
i do Jego przykazań zawsze pilnie się przykładaj!
On sam umocni twe serce,
a upragniona mądrość będzie ci dana7.