Księga Przysłów19

Cel wychowania

Wartość życia skromnego i rozważnego

¹Więcej wart biedak, co żyje nieskazitelnie,

niż niemądry o ustach przewrotnych.

²I energia niedobra, gdy brak poznania,

błądzi, kto biegnie za prędko.

³Głupota człowieka niszczy mu drogę,

a jego serce na Pana się gniewa.

⁴Bogactwo zyskuje wielu bliskich,

biednego opuszcza i jego najbliższy¹.

⁵Fałszywy świadek nie ujdzie karania,

kto kłamstwa rozgłasza, nie umknie.

⁶Wielu schlebia możnemu,

każdy jest bliski szczodremu.

⁷Biedaka² żaden z braci nie lubi,

tym bardziej bliscy od niego stronią,

on szuka słów, ale ich nie ma.

Rozsądek decyduje o życiu i śmierci

⁸Kto nabywa rozsądku, kocha sam siebie,

kto strzeże rozwagi, nabywa dobro.

⁹Fałszywy świadek nie ujdzie karania,

zginie, kto kłamstwa rozgłasza.

¹⁰Nie przystoi głupcowi opływać w rozkosze,

a tym bardziej niewolnikowi kierować władcami³.

¹¹Rozsądny człowiek panuje nad gniewem,

chwałą jego zapomnieć urazy⁴.

¹²Jak ryk lwa zagniewanie króla,

jego życzliwość to rosa na trawie.

¹³Strapieniem dla ojca syn niemądry,

a dachem cieknącym kłótnie żony.

¹⁴Dom i bogactwo dziedzictwem po przodkach,

rozsądna żona jest darem od Boga⁵.

¹⁵Lenistwo pogrąża w śpiączkę,

głód cierpi człowiek leniwy.

¹⁶Strzec nakazu [Pana] to strzec swego życia,

kto gardzi Jego drogami⁶, umrze.

Cel wychowania i jego pozytywne skutki

¹⁷Pożycza Panu, kto lituje się nad biednym,

za dobrodziejstwo On mu wynagrodzi.

¹⁸Ćwicz syna, dopóki jest nadzieja,

nie doprowadzaj go do śmierci.

¹⁹Kto w gniewie straszliwy, niech grzywnę płaci,

bo chcąc wyrwać, jeszcze [go] wzmożesz⁷.

²⁰Posłuchaj rady, przyjmij pouczenie,

abyś był mądry w przyszłości.

²¹Wiele myśli w sercu człowieka,

lecz zamysł Pana się ziści.

²²Pragnieniem człowieka jest rzetelność,

lepszy ubogi niż kłamca.

²³Bojaźń Pańska prowadzi do życia,

śpi się spokojnie, zło nie zagraża.

Przykłady skutków negatywnych

²⁴Wyciągnął leniwy rękę do misy,

ale do ust jej nie doprowadził.

²⁵Zbijesz szydercę, prosty zmądrzeje,

skarć rozumnego, nabędzie wiedzy.

²⁶Kto ojca znieważa, a matkę wypędza,

jest synem bezecnym i hańbą okrytym.

²⁷Zaprzestań, synu, słuchając karcenia,

błądzić bez słów wiedzy⁸.

²⁸Świadek bezecny drwi z Prawa,

usta występne mówią nieprawość.

²⁹Dla szyderców gotowe kary

i razy na grzbiet niemądrych.