Mądrość Syracha22

¹Leniwca porównuje się do obłoconego kamienia,

każdy zagwiżdże nad jego hańbą.

²Leniwca porównuje się do garści nawozu,

każdy, kto to podniesie, otrząśnie rękę.

Wyrodne dzieci

³Hańba dla ojca, jeśli ma syna źle wychowanego,

a jeśli córkę, to przyniesie mu ona poniżenie.

⁴Córka roztropna pozyska sobie męża,

a córka, która wstyd przynosi, zgryzotą dla swego ojca.

⁵Nieobyczajna córka zawstydza ojca i męża

i przez obydwu będzie wzgardzona.

⁶Jak muzyka w czas smutku, tak nauka w niewłaściwym czasie,

chłosta zaś i upomnienie w każdym przypadku [dowodzą] mądrości¹.

Mądrość i głupota

⁹Uczyć głupiego – to kleić skorupy,

to budzić śpiącego z głębokiego snu.

¹⁰Pouczać głupiego – to jakby pouczać drzemiącego,

który jeszcze w końcu zapyta: «A o co chodzi?»

¹¹Płacz nad zmarłym, stracił bowiem światło,

płacz nad głupim, bo rozum zgubił.

Ciszej płacz nad zmarłym, bo znalazł odpoczynek,

życie zaś głupiego gorsze jest od śmierci.

¹²Żałoba po zmarłym trwa siedem dni,

a smutek z powodu głupca i bezbożnego przez wszystkie dni ich życia.

¹³Nie wdawaj się z niemądrym w długie rozmowy

i nie chodź do tego, kto nie ma rozumu.

Strzeż się go, byś nie miał przykrości

i byś się nie splamił przez zetknięcie z nim.

Unikaj go, a znajdziesz wytchnienie

i nie doznasz niesmaku z powodu jego niedorzeczności.

¹⁴Cóż jest cięższego nad ołów?

a jak mu na imię? Głupi.

¹⁵Piasek, sól i bryłę żelaza

łatwiej unieść, niż [znieść] człowieka nierozumnego.

¹⁶Jak drewniana belka, włączona w budowę,

nie rozpadnie się w czasie trzęsienia ziemi,

tak serce umocnione dojrzałym namysłem,

gdy nadejdzie chwila [próby], nie stchórzy.

¹⁷Serce wsparte na mądrym myśleniu

jest jak ozdoba z piasku² na murze wygładzonym.

¹⁸Postawione na szczytach gór cienkie tyczki

nie oprą się wiatrowi,

a serce zalęknione przez niemądre myśli

nie ostoi się wobec żadnego strachu.

Wierność w przyjaźni

¹⁹Kto urazi oko, wyciska łzy,

kto urazi serce³, odkrywa uczucie.

²⁰Kto rzuca kamieniem w ptaki, wypłasza je,

a kto lży przyjaciela, zrywa przyjaźń.

²¹Jeślibyś wyciągnął miecz na przyjaciela,

nie martw się, jest bowiem droga powrotu;

²²jeślibyś otworzył usta na niego,

nie martw się, jest bowiem możność pojednania;

ale obelga, wzgarda, wyjawienie tajemnicy i cios zdradliwy –

to oddali każdego przyjaciela.

²³Dochowaj wierności bliźniemu twemu w biedzie,

abyś z nim razem wzbogacił się w jego pomyślności.

W czasie niepowodzenia trwaj przy nim,

abyś, gdy przyjdzie do dziedziczenia, i ty miał w nim udział.

²⁴Przed ogniem – para w piecu i dym,

a przed wylaniem krwi – obelgi.

²⁵Nie będę się wstydził osłonić przyjaciela

i nie będę się przed nim ukrywał;

²⁶a jeśliby mnie nawet coś złego spotkało z jego przyczyny,

to każdy, kto o tym usłyszy, strzec się go będzie.

Modlitwa o czystość w słowach, myślach i czynach

²⁷Któż postawi straż przy moich ustach

i położy na wargach pieczęć przemyślną,

abym dzięki niej nie upadł

i aby nie zgubił mnie mój język?