Mądrość Syracha33

¹Nie spadnie zło na bojącego się Pana,

ale nawet w doświadczeniu będzie wybawiony.

²Mąż mądry nie będzie nienawidził Prawa,

ale kto obłudnie do niego się odnosi, jest jak łódź w czasie burzy.

³Człowiek rozumny zawierzy Prawu,

ono będzie dla niego niezawodne jak wyrocznia urim i tummim¹.

⁴Przygotuj mowę, a słuchać cię będą,

zbierz swą wiedzę i odpowiadaj!

⁵Wnętrze głupiego jest jak koło u wozu

i jak obracająca się oś – jego myślenie².

⁶Przyjaciel szyderca jest jak ogier,

co rży pod każdym jeźdźcem.

Nierówność położenia

⁷Dlaczego jeden dzień góruje nad drugim,

chociaż światło wszystkich dni roku pochodzi od słońca?

⁸W myśli swej Pan je pooddzielał

i On wyróżnił czasy i święta.

⁹Jedne z nich wywyższył i uświęcił,

a inne zaliczył do dni zwyczajnych.

¹⁰Wszyscy ludzie są z mułu,

i z ziemi Adam został stworzony³.

¹¹Pan rozdzielił ich w pełni swej wiedzy

i różne wyznaczył im drogi.

¹²Jednych pobłogosławił i wywyższył,

uświęcił i do siebie zbliżył,

innych przeklął, poniżył

i wygnał ich z miejsca pobytu⁴.

¹³Jak glina w ręku garncarza –

wszystkie Jego drogi są według Jego upodobania⁵ –

tak ludzie są w ręku Tego, który ich stworzył⁶,

a odda im według swego osądu.

¹⁴Jak obok zła – dobro,

a obok śmierci – życie,

tak obok bogobojnego – grzesznik.

¹⁵Patrz na wszystkie dzieła Najwyższego:

[występują] parami – jedno naprzeciw drugiego.

Refleksja autora nad swoim dziełem

¹⁶I ja, ostatni, wykazałem czujność,

jak ten, kto podnosi resztki po zbierających winne grona.

¹⁷Z błogosławieństwem Pana dotarłem,

i jak ten, co zbiera winogrona, napełniłem tłocznię.

¹⁸Zważcie, że nie dla siebie samego się trudziłem,

ale dla tych wszystkich, którzy szukają wykształcenia.

¹⁹Słuchajcie mnie, dostojnicy ludu,

i nadstawcie uszu, przewodniczący zgromadzeniu!

Bądź niezależny

²⁰Ani synowi, ani żonie, ani bratu, ani przyjacielowi

nie dawaj władzy nad sobą za życia,

nie oddawaj też swoich dostatków komu innemu,

abyś pożałowawszy tego, nie musiał o nie prosić.

²¹Póki żyjesz i tchnienie jest w tobie,

nikomu nie dawaj władzy nad sobą.

²²Lepszą jest bowiem rzeczą, żeby dzieci ciebie prosiły,

niż żebyś ty wyglądał czegoś z rąk swych synów.

²³We wszystkich sprawach bądź tym, który góruje,

abyś nie przyniósł ujmy swej sławie!

²⁴W ostatnim dniu twego życia

i w godzinie śmierci rozdaj [swoje] dziedzictwo!

Niewolnicy – słudzy⁷

²⁵Dla osła – pasza, kij i ciężary;

chleb, ćwiczenie i praca – dla niewolnika.

²⁶Spraw, by sługa pracował, a znajdziesz odpoczynek,

zostaw mu ręce swobodne, a szukać będzie wolności.

²⁷Jarzmo i rzemień zginają kark,

a słudze krnąbrnemu wałek⁸ i dochodzenie.

²⁸Wyślij go do pracy, by nie był bez zajęcia,

lenistwo bowiem uczy wiele złego.

²⁹Daj go do pracy dla niego stosownej,

a jeśliby cię nie słuchał, zakuj go w cięższe kajdany,

³⁰ale nie przebieraj miary względem żadnego człowieka

i nie czyń nic bez słuszności⁹.

³¹Jeśli masz niewolnika, niech ci będzie jakby drugim tobą,

bo za krew¹⁰ go nabyłeś.

³²Jeśli masz niewolnika, postępuj z nim jak z bratem,

bo potrzebować go będziesz jak siebie samego.

³³Jeśli go skrzywdzisz, a on ucieknie,

na jakiej drodze szukać go będziesz?